Groeibriljant: Estelon YB Champagne Gold

Groeibriljant: Estelon YB Champagne Gold
28 oktober 2018 Mark van Braam
Mark van Braam
In Geen categorie
Copyright © 2018 AUDIO21, Wapenveld
Niets uit deze onderstaande informatie mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, website of openbaar gemaakt worden in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch of door fotokopieën, opname, of op enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van AUDIO21.

Wanneer we het over de Estelon YB hebben, dan hebben we het over de benjamin uit de familie Estelon. Dat klinkt wellicht heel even bescheiden, maar wanneer we de YB live aanschouwen, dan zien we een tamelijk grote (in de zin van lengte) luidspreker en 40 kilogram per stuk is ook al lang geen lichtgewicht meer. De Estelon YB is een vloerstaande luidspreker. Maar in gedrag lijkt het meer iets te hebben van een extreem goede monitor, maar dan ‘met ballen’.
Het is geen speaker die alleen en slechts is ontworpen vanuit de computer; zo van “ontwerpen; berekenen; bouwen en als je dat allemaal goed doet, is het eindresultaat ook goed”. Natuurlijk is er veel voor zo’n benadering te zeggen. Maar wanneer elke fabrikant datzelfde zou doen, houden we dan nog maar 1 set luidsprekers over? En hoeven we dan alleen nog maar een kleur uit te kiezen? Iedereen hetzelfde, God bless Ikea; begrijpelijke uniformiteit… Gelukkig niet, hè. Er zijn fabrikanten in de high-end wereld die deze werkwijze hanteren. Maar het team van Alfred Vasillkov gaat verder dan alleen berekeningen. Kennelijk is niets menselijks Alfred vreemd.

Zet mij in de Formule 1 wagen van meneer Verstappen en ik eindig als laatste. In dezelfde wagen eindigt hij als eerste. Een beetje wonderlijk voorbeeld, maar ik bedoel te zeggen dat de menselijke maat nooit vergeten mag worden. Is het niet gelukkig, dat elke fabrikant de specs anders interpreteert? Begrijp me niet verkeerd; ik ben van mening dat innovatie, onderzoek, nieuwe inzichten en nieuwe technieken nodig zijn om tot een perfect en nòg beter resultaat te komen. ‘Simpelweg’ een wiskundige formule; ‘slechts’ een wetenschappelijke benadering, kunnen wel leiden tot een goed of heel goed product. Maar niet per se tot een product dat de luisteraar voorziet van naar mijn overtuiging het volgende: drama en emotie en bovendien in staat is de luisteraar te raken. Een versterker met nul-komma-zoveel nullen-achter-de-komma meet dan wel goed, maar is daardoor niet de beste versterker. En een versterker met de meeste nullen vòòr de komma is ook echt niet automatisch de beste versterker. Gelukkig maar.

Een tijdje geleden kreeg ik een artikel over een luidspreker onder ogen. Ik las: ‘deze luidsprekers worden ontwikkeld zoals technologie ontwikkeld hoort te worden. Op basis van harde specs, gewoon computer-assisted gaan designen, doorrekenen, meten met behulp van simulatie en gaan bouwen’. En: ‘een luidspreker is gewoon een ding dat gehoorzaamt aan natuurwetten en deze wetenschappelijke benadering resulteert dan in het hoogste niveau in een prijsklasse’.
Okee, mijn mening is ook maar een mening, maar naar mijn mening is de schrijver van dit hifi-proza er kennelijk van overtuigd dat het de beste luidspreker is van de wereld in het prijssegment. Wanneer ik dat lees, dan schud ik minzaam m’n hoofd en heb de neiging om aan de hoofdredacteur van die site het advies te gaan geven om dit soort broodschrijvers om te scholen naar een ander vak: vakkenvuller. Er is niets mis met het vak van vakkenvuller; bovendien wetenschappelijk te bewijzen: het past in het vak, dus is het goed. Maar dat is een terzijde. Mijn moraal van het bovenstaande verhaal: als elke fabrikant zo zou werken, dan hebben we nog steeds allerlei verschillende luidsprekers. Dus ik ben er heilig van overtuigd dat “meten is weten” niet mèèr is dan een hulpmiddel. En ik verfoei elke recensent op deze aardbol die dit argument weer eens uit de kast haalt. Maar dat is een terzijde.

Terug naar de YB. Twee verschillende speakers vormen een paar. Het uitpakken is een feest. Wanneer je zo’n speaker in het midden van een ruimte zet en je loopt eromheen, dan verandert de vorm telkens. De woorden elegant en sensueel borrelen in me op. De 20 cm laagunit met een aluminium conus zit laag in de behuizing en schijnt ietwat schuin de ruimte in. We hebben het over een d’appolito opstelling. En per unit een lichtgewicht stofkap die middels magneetjes op hun plek blijven, maar ik speel zonder. Bovenin de behuizing bevindt zich de midrange unit, van papier en ik herken de fabrikant. De topspeakers van GamuT bezitten dezelfde. Alleen dit keer zijn ze voorzien van een coating. En in het midden de 25 mm beryllium tweeter. En om te weten; geen baspoort, dus een gesloten speaker. Daarbij heeft elke unit z’n eigen, afgesloten ruimte in de behuizing. Vooruitlopend op de laagweergave; ondanks het ontbreken van een poort, genereert de YB geen ‘stiff underlip’ laag.

Estelon YB Champagne Gold Limited Edition; een groeibriljant

Hoewel het voor de hand ligt dat vele nieuwe eigenaren een witte of zwarte variant prefereren, hebben wij besloten voor de Champagne Gold Limited Edition. Best gedurfd al zeg ik het zelf, maar ook gebaseerd op het feit dat we de laatste jaren gemerkt hebben dat liefhebbers best iets meer durven dan het obligatoire zwart. Ook erg mooi hoor, begrijp me niet verkeerd. Maar wij gaan voor Champagne; immers ten noorden van de Bourgogne, dus ‘kan ook wel’. Maar dat is een terzijde. En in de verte denk ik er al over hoe het zou staan, wanneer we Wolfgang (m’n Ford Transit mk2 uit 1982) zouden voorzien van zo’n Champagne Gold coating…
.


De al ingespeelde speakers kwamen binnen na een lange reis en heb ik na het uitpakken, aangesloten. “Huh, wat nu? Geen laag?” Ik nam een snoekduik en kwam hard terecht op m’n buik. Auw, stomme ei….. Ziet u het voor u? Dan met m’n oor tegen de unit; gelukkig, er brabbelde toch wat uit de beide laagunits. Heb geduld Mark en dus eerst maar eens een paar uurtjes wakker laten worden en ze laten wennen aan hun nieuwe woonomgeving, Chopin gespeeld door meneer Rubinstein. Aan het begin van de avond kom ik de luisterruimte binnen en ik word toch onmiddellijk onwel van de hoeveelheid laag! Het laag leek losgeslagen als een koe die in het voorjaar voor het eerst wordt losgelaten in de wei! 
En dus besloot ik vanwege m’n geduld toch maar te gaan wachten op de volgende ochtend; aldus werd de set de gehele nacht in stand marathon gezet. En ik greep naar de fles; ik had nog een restje van het rode goud uit de Bourgogne overgehouden van een mooie fles die Kees had meegebracht, afgelopen vrijdagmiddag. En chocolade, meegebracht uit België door Manuel. Want het leven is goed.

Mensen vragen vaak wat de optimale speelafstand is van speakers. Beginnen dan over een driehoek waar wat over gezegd en gelezen is. Mijn overtuiging is dat niet de speaker of de luisteraar bepaalt wat een optimale afstand is, nee, de ruimte bepaalt dit; en dan in samenwerking met de gebruikte versterker. Sinds jaar en dag hanteer ik een probate, systematische manier om speakers optimaal te laten presteren. Ik ga dit hier nu niet uit de doeken doen; een kok verklapt niet z’n recept.

Een fraai detail is dat de YB’s op stillpoints geleverd worden. Daar is over nagedacht en niet op bezuinigd. Ik merkte ook dat de speakers vrij ver uit elkaar geplaatst kunnen worden. Maar nogmaals; de ruimte bepaalt voor elke speakerset de optimale afstand, dus het kan zomaar zijn dat het bij u in de ruimte toch echt anders gaat. Maar zoals de bezoekers van AUDIO21 weten; het is niet zo dat u na het uitladen van de kisten, aan uw muzikale lot wordt overgelaten. Mark vertrekt pas als het optimum bereikt is.

Gisteravond ben ik er voor gaan zitten. De kwaliteit van detail, ruimtelijke afbeelding en oplossend vermogen zijn van een zéér hoog niveau zijn wat u mag verwachten van een luidspreker in deze klasse, is het niet een ‘technisch’ klinkende speaker. Alles is er zogezegd, maar niets dringt zich op. Hoewel de Estelon YB relatief hoog is met een royale afstand van de laagunit tot de midrange en tweeter, is het gehele beeld extreem coherent. Maar je krijgt het niet cadeau, kan ik er gelijk bij zeggen. De systematische manier van luidsprekerplaatsing waar ik het net al over had, moet resoluut gevolgd worden, om het uiterste uit de kan te krijgen en u op het puntje van de stoel te lokken. Ze gedraagt zich als een monitor; het geluid staat al vrij snel compleet los in de ruimte, maar het strakke en volledige laag doet toch echt wat te verwachten is van een vloerstaander. Maar wanneer het dan goed staat, wordt u getrakteerd op een wijds en diep stereobeeld, maar waarbij dit talent zich niet opdringt. Ik vind dit een pluspunt.
In z’n algemeenheid ben ik altijd op zoek naar weergevers; hoe verschillend ook, die liefst geen specifieke eigenschappen op de voorgrond drukken. Dat soort eigenschappen kunnen u in eerste instantie imponeren, maar ‘iets’ in onze hersens gaan ons later herinneren dat dit niet in relatie staat tot de overige eigenschappen. Hoewel de beryllium tweeter het hoog gearticuleerd weergeeft; het woord sprankelend kwam bij me op, is het complete plaatje toch een geheel. Een coherent geheel. Het is als een doorontwikkelde automobiel uit de formule 1. 
De behuizing is overigens niet van hout of aluminium of een kunststof composiet, maar van een marmer composiet.
Deze speakers hebben een paar eigenschappen, die ik wel vaker tegenkom en in zekere zin te vergelijken met bijvoorbeeld de Diapason Dynamis en in iets mindere mate GamuT. Indien de versterker ‘oke’ is, voelt de weergave ook ‘oke’. Maar ga je over naar talenten als de Pathos Heritage, een Jadis DA88, Jadis JA30, dan begint het te leven! De juiste speakerkabel is essentieel en dat laten ze onmiddellijk belonen. De versterker plaatsen op de Sort Kones van Nordost? Direct en overtuigend waarneembaar. De meerwaarde wordt kwadratisch bij een verbetering van de versterker en de verdere aandacht die gegeven wordt aan bekabeling, ontkoppeling en stroomtoevoer. 

Nou vooruit dan maar, hier de A-B-C’s: drieweg, vloerstaand met een hoogte van 1.29 m, breedte 37 cm en diep 43 cm. Een 220 mm aluminium basunit, 150 mm midrange en een 26 mm beryllium tweeter. Frequentiebereik 30Hz – 40kHerz, rendement 86 dB en per stuk 40 kilogram. Verkrijgbaar in wit en zwart, mat of glans. En 10.000 andere kleuren, teveel om hier op te noemen.

Als ik een paar speakers met elkaar vergelijk; GamuT RS3i (€ 19.900,–), Magico S1 (vanaf € 21.300,–) en deze Estelon YB (vanaf € 17.500,–), dan kan ik het als volgt beschrijven. De Estelon YB plaatst alles zeer homogeen in de ruimte, waarbij de klank vol en rijk is. De speaker is in staat om iets weer te geven wat ik altijd betitel als: drama en verleiding. Een S1 geeft ietsiepietsie meer duidelijker lijntjes om de muzikanten, zeg maar ‘staccato’, heeft daarbij net iets minder body en is klankmatig wat koeler en wat overdracht betreft iets afstandelijker. De YB gaat daarbij wat overtuigender ‘diep’ wanneer er een contrabas gestreken wordt. In ‘schlamm’ is de GamuT RS3i de meest overtuigende van deze drie en heeft de meeste ‘live-drive’.

We hebben het hier over droomspeakers die in de meeste kleinere, gemiddelde en wat grotere huiskamers de mensen die groteske prestaties van hun hifi set eisen, zullen behagen. Is er dan nòg meer te wensen? Jazekers. Een GamuT RS5i of RS7i, een Diapason Dynamis of bijvoorbeeld de Estelon XA series gaan in eigenlijk alles nog een stukje verder. Ze gaan dieper, de dynamische sprongen zijn nòg wat reusachtiger, de luisterruimtes worden nog duidelijker gevuld met de aanwezigheid van muziek en muzikanten en de illusie van een ‘live’ benadering wordt nog overtuigender. 

À titre personnel; ik denk dat je nooit van een (hifi)product kunt zeggen: “dit product doet alles goed; dit is het beste in de wereld en je hoeft niets meer uit te leggen”. Elk product is een compromis. Belangrijk is dat u zich goed realiseert welke eigenschappen elk audio product heeft in de keten, teneinde een zo homogeen mogelijke weergave te genereren in uw totaalset. En vooral: durf te vertrouwen op uw eigen oren! Mijn heerlijke dagtaak.